Gdzie są Pan i Pani?

Ze zwracaniem się per pan/pani jest w języku rosyjskim pewien kłopot. Dlaczego? Otóż typowych słów: pan/pani/państwo przy zwracaniu się do siebie nie ma. W carskiej Rosji istniało kilka formuł zwracania się do siebie w zależności od pochodzenia – do osób z warstw uprzywilejowanych zwracano się na przykład: господин, госпожа. Po rewolucji październikowej pojawiły się zwroty: товарищ, гражданин. A dziś? Dziś w oficjalnych sytuacjach  Rosjanie zwracają się do siebie po imieniu i nazwisku odojcowskim (np. Anna Pietrowna, Michaił Iwanowicz) i wykorzystują formę liczby mnogiej, aby wyrazić oficjalność zwrotu (powiedzą więc „Здравствуйте, Анна Петровна”, „Михаил Иванович, скажите, пожалуйста…”). Kłopot jest tylko w sytuacjach może mniej oficjalnych, ale takich, kiedy nie wypada zwracać się do siebie per „ty”, na przykład na ulicy, kiedy chcemy kogoś zaczepić, pytając o drogę. Najprościej użyć wtedy od razu liczby mnogiej i „ściągnąć” wzrokiem osobę, do której pytanie kierujemy („Извините, подскажите, пожалуйста, где ближайшая аптека”). Jeśli jednak nie da się tego zrobić, Rosjanie zwracają się po prostu: „Девушка, скажите пожалуйста…” (przy czym czasem może być to całkiem niemłoda już dziewuszka ;) lub: „Молодой человек, подскажите, как доехать до Большого театра”.

Oto kilka przykładów typowych zwrotów ze słowami pan/pani/państwo.

Witam panią/pana/państwa – Здравствуйте.

Miło mi panią/pana/państwo poznać. – Очень приятно с вами познакомиться.

Zapraszam pana/panią/państwa, proszę wejść. – Заходите, пожалуйста.

Pozwoli pan/pani/państwo, że się przedstawię – Разрешите представиться.

Dziękuję pani/panu/państwu bardzo – Спасибо вам большое.

Przepraszam pana/panią/państwo – Извините.

To dla pani/pana/państwa – Это вам.